ई-मेल

थांबा , ई-मेल नावावरून मी तुम्हाला बोगस ई-मेल कशा येतात, या फॉरवर्डेड ई-मेल्सनी कसा वैताग आणलाय किंवा दिलेल्या सेरीजच्या पुढचा नंबर ओळखून अ‍ॅटॅच केलेल्या फाईलमध्ये तुमचे नांव टाका अशा प्रकारच्या कथा सांगून बोअर करणार नाहीय्‌. माझा एक वेगळाच प्रश्न आहे, “I have sent you an e-mail” या वाक्याचं मराठीत भाषांतर तुम्ही काय करता? मी तुला एक मेल पाठवलीय्‌ , मी तुला एक मेल पाठवलाय्‌ की मी तुला एक मेल पाठवलंय्‌ ? आता कसं आहे की कुणी आजकाल ई-मेल असं म्हणत नाही तर फक्त मेल असं म्हणतात कारण मेल म्हणजेच ई-मेल हे आपण गृहीत धरलंय्‌. अगदीच बाय पोस्ट काही पाठवायचं असेल तर आपण कुरिअर करतो नाही कां? असो.
तर माझा प्रश्न असा आहे की ती मेल, तो मेल की ते मेल? झालं कन्फ्यूजन ? पूर्वी माझं याबाबतीत नेहमी कन्फ्यूजन व्हायचं. आम्ही इंजिनियरिंगला असताना मुळात इंटरनेट ही नवीन गोष्ट होती आणि त्यात ई-मेल म्हणजे तर खूपच नवीन. त्यामुळे त्याकाळात ( अगदी सोपं सांगायचं तर १२/१५ वर्षापूर्वी ) ई-मेल अकाउंट असणे ही अभिमानाची बाब होती. (आम्ही तेव्हा ई-मेल अकाउंट म्हणायचो , मेल आय्‌डी नाही) “अय्या, तुझं ई-मेल अकाउंट नाहीय्‌? अगं मग काढ नां, मी तुला ई-मेल पाठवते.” असं कॉलेजात रोज भेटणार्‍या मैत्रिणीला सांगायचो. अर्थात तेव्हा ई-मेल पाठवणं ही फार सोपी गोष्ट नव्हती. कारण तेव्हा घरोघरी इंटरनेट नव्हतं. कॉलेजात फक्त काही वेळापुरतेच इंटरनेट वापरायला परवानगी असायची. मग नेट सर्फिंग करायचे किंवा ई-मेल पाठवायचा ( तेव्हा मी ते पत्र सारखं तो मेल असं म्हणायची, मेल हा ती किंवा ते कसं असेल, तो ‘तो’ च असणार असा मे बी यामागे विचार असेल) तर सायबर कॅफेत जाऊन ताशी ४० रू. द्यावे लागायचे. आजकाल कसे गल्लोगल्ली सायबर कॅफे दिसतात तसे तेव्हा नसायचे. हळूहळू ई-मेल असं म्हणणं मागासलेपणाचं वाटायला लागला त्यापेक्षा नुसतं मेल असं म्हणायला आवडायला लागलं. जर कुणी चुकून ई-मेल असं म्हंट्लं तर कळायचं की ये अभी बच्चा है. तर आम्ही कोल्हापुरात तो मेल असं म्हणायचो. त्यावेळी पुण्यात राहणारी माझी मैत्रिण मला म्हणाली, “वैशाली , मी तुला एक मेल पाठवली होती, मिळाली कां?” बाकी कशाकडे माझं लक्ष न जाता, मैत्रिण ती मेल म्हणाली याकडे जास्त लक्ष गेलं आणि ती ‘पुण्यातली’ मैत्रिण होती. नंतर माझा चाळाच होऊन बसला की बोलताना बाकी सगळे काय म्हणतायत्‌ ती मेल, तो मेल की ते मेल? त्यावेळेस जास्तीत जास्त रेटींग ती मेल ला मिळालं होतं.
त्यावेळेस बहुतेकांची ई-मेल अकाउंटस्‌ ही हॉट्मेल नाहीतर याहूवर असायची. कोणत्या वेबसाईटवर किती जास्त स्पेस मिळते हे पाहून तिथे इ-मेल अकाउंट उघडले जायचे. इंटरनेट सिक्युरिटी किंवा इतर फॅसिलीटीज्‌ जसं की चॅटींग, व्हिडिओ कॉलिंग वगैरे गोष्टी तर कोसों दूर होत्या. माझें सर्वात पहिलं अकाउंट हे युएस्‌ए.नेट वर होते कारण जेव्हा त्यावर ७ जीबी स्पेस मिळत होती, तेव्हा याहू, हॉटमेल वगैरे ५० ते ७० एम्‌बी स्पेस देत होते. आता ते अकाउंट बंद केलंय्‌. आजकाल ई-मेल अकाउंट ओपन करताना स्पेस हा क्रायटेरियाच लागू होत नाही कारण बहुतेक वेबसाईटस्‌वर अमर्यादीत जागा उपलब्ध करून दिलेली असते. सध्या मला तर वाटतंय्‌ की जीमेल आय्‌डी नाही अशी व्यक्ती (अर्थात नेट वापरणार्‍यांपैकी) शोधावी लागेल.
संवाद साधण्याचे साधन म्हणून राजेमहाराजेंच्या काळात कबुतरांना प्रशिक्षण देऊन संदेशाची देवाणघेवाण व्हायची. ब्रिटीशांच्या काळात संदेशाची देवाणघेवाण जलद होण्यासाठी पोस्ट ऑफिस ही संकल्पना आली. मला आठवतंय्‌ माझे आजोबा तर सकाळचा काही वेळ हा पत्र लिहण्यासाठी राखून ठेवायचे. या पोस्ट ऑफिसची जागा कुरियरने कधी घेतली हे कळालेच नाही. १०/१५ वर्षापूर्वी जर काही वस्तू सुरक्षितरित्या आणि जलद पाठवायची असेल तरच कुरियर केले जायचे. नंतर हळूहळू पत्रं, लग्नाची निमंत्रणं ही सुध्दा कुरियर केली जाऊ लागली. इंटरनेट्चा जसा प्रसार झाला आणि लोकांना याची उपयुक्तता पटली तेव्हा तर संदेशाची देवाणघेवाण अतिजलद होण्यासाठी ई-मेल , चॅटींग या गोष्टी वापरल्या जाऊ लागल्या. आजकालच्या लहान मुलांना पोस्ट ऑफिस काय असतं हे माहितच नाहिय्‌. शाळेत EVEच्या फिल्ड व्हिजीट मध्ये त्यांना पोस्ट ऑफिस दाखवले जाते. आता तर सोशल नेटवर्किंग साईट्स्‌ मुळे लोकांना ई-मेल वापरही कमी झालाय्‌. मध्यंतरी मी एका पेपरला वाचलं होतं की जसं पोस्ट हे कालबाह्य झालं आहे तसं येत्या काही वर्षात ई-मेल करणं हे ही कालबाह्य होईल. ऑफिशियल काही कामासाठी मेल वापरले जातील पण व्यक्तिगत संपर्काचे माध्यम म्हणून ई-मेलचा वापर खूपच कमी होईल. याची प्रचिती आत्ताच येऊ लागली आहे. ८/१० वर्षापूर्वी नवरा कामानिमित्त जेव्हा परदेशात जायचा तेव्हा संपर्कात राहण्याचे सर्वात स्वस्त माध्यम ई-मेल हेच होते. नंतर स्काईप आलं आणि सगळं चित्रच बदलून गेलं. नेटवर्किंग साईट्स्‌, ब्लॉग्ज, व्हिडीओ चॅटिंग यासारख्या सुविधा असताना ई-मेल चा वापर केवळ आलेल्या ई-मेल फॉरवर्ड करण्यासाठीच होतो. या सगळ्या बदलाचे आपण साक्षीदार आहोत हे काय कमी आहे?

होतं असं कधी कधी….

 

असं कधी कधी होतं नां की एखादा दिवस हा खूप दगदगीचा, वैतागाचा जातो. माझा परवाचा शनिवार असाच होता. सकाळी चक्क सगळी कामं लवकर आवरून झाली. मग छान मूडमध्ये विचार आला की बरेच दिवसांपासून जी काही छोटी मोठी खरेदी करायची राहिली आहे, ती आज ऑफिसमधून लवकर निघून करून टाकू. हाच हाच तो क्षण ज्याने सुरवातीचा आनंदी मूड हा वैतागात बदलला ( आता असं वाटतंय्‌ तेव्हा मात्र वाटलं होतं की वा! काय मस्त प्लॅनिंग केलं आहे. ) झालं मग मेन रोडला जाऊन खरेदी करायची तर माझी स्कूटी घेऊन जाणं जरूरी होतं. आजकाल मी बसनंच ऑफिसला जाते, अगदीच काही कारण असेल तरच स्कूटी नेते. कारणइथे वाचा . त्यामुळे गाडीत पेट्रोल संपत आलंय्‌ हे लक्षात नव्हतं.

ठरवल्याप्रमाणे ऑफिसमधून लवकर बाहेर पडले, मेन रोडला गेले. आमच्या भागात ज्या झाडूची किंमत ७० रू. सांगितली होती, त्यापेक्षा जास्त चांगला झाडू ५० रू. ला मिळाला. लगेच स्वतःची पाठ थोपाटून घेतली. खरेदी करायचा उत्साह अजून वाढला. नवीन टेबलक्लॉथ घ्यायचाय्‌ असं बरेच दिवसांपासून घोकत होते. मेनरोडला सर्व प्रकारचे कव्हर्स मिळणारे एक नवीनच झालेले दुकान दिसले. मग माझा मोर्चा तिकडे वळवला…. वेगवेगळ्या प्रकारची कव्हर्स, टेबलक्लॉथ वगैरे पहात होते, तेवढ्यात काय झाले माहीत नाही पण डोळ्यांसमोर हळूहळू अंधारी यायला लागली, सगळं दुकान माझ्याभोवती गरगर फिरायला लागलं, मला चक्कर येतेय हे लक्षात आल्यावर मी तिथल्या सेल्समनला म्हंटलं, “भैया कुछ बैठने के लिए है क्या ? मुझे चक्कर आ रहा है”. आता नवल वाटतंय्‌ की मला हे म्हणायला कसं सुचलं? सिनेमात दाखवतात तसं मी धाडकन्‌ पडले कशी नाही? तसा मला चक्कर येण्याचा फार अनुभव नाही. आणि काल चक्कर यायला काही कारण पण नव्हतं. नाष्टा, जेवण सर्व वेळेवर करून मग मी बाहेर पडले होते. कदाचित उन्हामुळे असेल… असो. आत्ता जे इथे लिहलंय्‌ ते सगळे विचार मी थोडीशी सावरल्यावर मनात आले. थोडं पाणी पिल्यावर बरं वाटायला लागलं. मग तिथून टेबलक्लॉथ घेतला , अजून थोडी खरेदी केली आणि तिथून निघाले. त्या दुकानदाराने विचारले, ” आप ठीक तो है नां , इस्कूटी पे जाओगे कैसे?” श्रृती यायच्या आत मला घरी पोचायचं होतं त्यामुळे तशीच निघाले. तसा अजून १५ मि. अवकाश होता. तसं बरंच जड सामान , एका साईडला झाडू अशी माझी वरात निघाली स्कूटीवरून…

ओव्हरब्रिजवरून खाली उतरले आणि स्कूटी आचके द्यायला लागली. गाडी रिझर्व्हला आलीय वाटतं असा विचार करून गाडी साईडला घेतली आणि पेट्रोलकॉक पाहीला तर तो ऑलरेडी रिझर्व्ह वर होता. माझ्या गाडीतले पेट्रोल संपले होते. चक्कर आल्याने आधीच थोड्ं अस्वस्थ वाटत होतं त्यात गाडीतलं पेट्रोल संपलेलं, जवळपास पेट्रोलपंप नाही, घड्याळाचे काटे पुढे सरकायला लागलेले, श्रृती आता पाच मिनिटांत घरी येईल, काय करायचं. मग लगेच डिसिजन घेतला की गाडी इथेच लावून रिक्षाने घरी जायचे. त्यातल्यात्यात थोडं डोकं चालवून, जवळच असणार्‍या मोठं हॉस्पिटलच्या जवळ स्कूटी लावली. हातात झाडू, जड पिशव्या, मनात वैताग,चरफड आणि मी पहातेय्‌ रिक्षाची वाट… मेली एक रिक्षा रिकामी दिसेना आणि जवळच्या रिक्षास्टॉपवरच्या रिक्षावाले कमी अंतर आहे म्हणून घरापर्यंत यायला तयार नाहीत. टेंशन वाढत चालले होते. तेवढ्यात समोरून एक रिक्षा येताना दिसली. पण ती शेअर-रिक्षा होती, ती काही घरापर्यंत आली नसती, जवळच्या स्टॉपपासून मला घरी चालत जायला लागणार होतं पण अजून वाट पहाणं परवडणार नव्हतं. हातात झाडू, जड पिशव्या, मनात वैताग,चरफड, रणरणणारे ऊन ,जवळचे पाणीही संपलेलं, त्यात अजून वैताग की घरी जाण्यासाठी तीन मजले चढून जायचेय्‌ (आमच्या अपार्ट्मेंटला लिफ्ट नाहीय्‌) … चालत चालत चालत मी घरी पोचले, दुसर्‍या मजल्यापर्यंत पोचतेय्‌ तेवढ्यात श्रुतीचा आवाज ऐकू आला. हुश्श…. केलेली खरेदी बघायचाही उत्साह उरला नव्हता. अजून परत जाऊन स्कूटी घेऊन यायची होती. तासाभरात निघू असा विचार करून थोडी झोप काढली.

उठल्यावर बघते तर पावसाला सुरवात झाली होती…. अरे मगाशी थोड्यावेळापूर्वी ऊन मी म्हणत होतं आणि आत्ता मुसळधार पाऊस!!! श्या काय चाललंय्‌ हे ? जसजसा वेळ जाऊ लागला तसतसे मनात काहीबाही विचार येऊ लागले.मी हॉस्पिटलजवळ गाडी लावून आता चार-पाच तास होऊन गेलेत…. सध्याचे दिवस किती वाईट आहेत…. कुणी गाडीला काही केलं तर? बेवारस गाडीतच बॉम्ब वगैरे असतात नां ! ती माझी गाडी आहे हे मला माहीत आहे पण त्या एरियाला ती गाडी अनोळखी आहे, बराच वेळापासून ती गाडी तिथेच आहे, बेवारस गाडी म्हणून कुणा तत्पर नागरिकाने पोलिंसांना कळवले तर? मनात शंकाकुशंकांनी थैमान घातले. मी चक्क टी व्ही लावून लोकल न्यूज चॅनलवर पाहिले अशी काही बातमी दिसतेय्‌ कां ते!!! पावसाचा जोर जरासा कमी होताच रिकामी बाटली घेऊन श्रृती आणि मी पहिल्यांदा पेट्रोलपंपापर्यंत गेलो, पेट्रोल घेतले, मग उलट दिशेने जाणारी रिक्षा शोधायला लागले. नशिबाने रिक्षा लवकर मिळाली. परत त्या हॉस्पिटलजवळ पोचेपर्यंत धीर निघत नव्हता…. गाडी मी जशी लावली होती, तशीच ती आहे हे बघून जिवात जीव आला. पेट्रोल टाकून गाडी चालू झाल्यावर एक सुटकेचा निश्वास सोडला…. आता घरी जाऊन संध्याकाळचा स्वयंपाक वगैरे करणे शक्यच नव्हते. नवर्‍याला फोन करून एका नेहमीच्या ठिकाणी यायला सांगितले. नवर्‍याला भेटल्यावर सकाळपासून काय काय झालं ते बोलून टाकलं…. खरंतर चक्कर आलीय हे सांगायला नको होतं कारण तो उगाच काळजी करत बसतो. आता डॉक्टरकडे जाऊन सगळं चेकअप करू म्हणून मागे लागलाय्‌. असो. सगळं ऎकून झाल्यावर तो म्हणाला “मग कुठे जाऊया जेवायला?” बस्स !! आवडत्या हॉटेलात मनासारखं जेवण झाल्यावर (मनासारखी खरेदी झाली होतीच ती आत्ता जाणवली) दिवसभराचा वैताग , शीण , मानसिक / शारिरिक थकवा कुठल्या कुठे पळून गेला…..

 

हजारो धन्यवाद

 

माझा ब्लॉग सुरू करून सव्वा वर्ष झालं…. वेळेअभावी ( उर्फ प्रतिभेअभावी )फार काही लेख लिहून झाले नाहीयेतआज मी माझा ब्लॉग पाहिला आणि लक्षात आलं की अरे, आपल्या ब्लॉगला दहा हजाराहून जास्त लोकांनी भेट दिली आहे. तर माझ्या सर्व वाचकांना धन्यवाद देण्यासाठी ही आजची पोस्ट ….तन्वी, महेंद्रकाका, देवेन, सौरभ, हेरंब, हेमंत, सुहास अशा ब्लॉगर्सनी सातत्याने कौतुकाची शाबासकी दिली. याशिवाय कितीतरी अनोळखी वाचकांनी पोस्ट आवडल्याचे आवर्जून सांगितले आणि प्रतिकिया देऊन, पोस्टला सबस्क्रिप्शन देऊन माझा लिहण्याचा उत्साह वाढवला.. 🙂 🙂

सर्वात महत्वाचे आभार  मराठी ब्लॉग विश्वचे ज्यांनी माझ्यापर्य़ंत १६५९ वाचक (आतापर्यंत) पोचवले आहेत 🙂 आणि अर्थात गुगलदादाचे 🙂 ज्याचा वापर करून वेगवेगळ्या शब्दांनी शोध घेत वाचक जीवनतरंगवर आले. कोणकोणत्या शब्दांनी शोध घेत लोकं या साईटवर पोचले हे पाहिलं तर आश्चर्य वाटतं. कॉम्प्युटर, व्यसन, रंगकाम, सासू, प्रोत्साहन, अल्बम,नेटवर्किंग, हलवा, लग्न विश्वास, मोटीव्हेशन यासारखे शोध घेत येणार्‍यांना त्यांच्या शोधपूर्तीचे समाधान मिळाले असेल. मात्र ताईला शू आलीया व अशासारख्या शब्दांची लिंक या साईट्पर्यंत कशी काय पोचते हे मलाच शोधावे लागेल. ( आणि हे वाक्य कशाला कोण सर्च करेल?)असो. तर जीवनतरंगला भेट देणार्‍या, प्रतिक्रिया देणार्‍या सर्वांचे मनापासून आभारअसाच लोभ ठेवून माझा लिहण्याचा उत्साह वाढ्वाल अशी विनंतीवजा अपेक्षा….. 🙂

तशी मी फार बडबडी नाहीय्‌ आणि बोलून मोकळं होणं हे मला फार जमत नाही. मला असं वाटतं की माझे हे गुण (/अवगुण) माझ्या लिखाणातही येतात. त्यामुळे माझ्या सुरवातीच्या काही पोस्ट वाचताना मला असं वाटलं की विषय चांगला आहे पण मी जे काही लिहलंय्‌ ते अजून फुलवता, खुलवता आलं असतंब्लॉग लिहण्याचा माझा व्यक्तीगत फायदा असा झाला की विचारात आणि पर्यायाने लिहण्यात अधिक सुसुत्रता येत गेली. आपण जसा विचार करतो तसं आपण लिहतो असं मला वाटतं. माझ्या लिहण्यातून मला समोरच्या व्यक्तीपर्यंत काही मत, विचार, अनुभव, वास्तव, निरीक्षणें पोचवायची असतील तर ते लिखाण समजायला सोपे हवे आणि ते सोपे करण्यासाठी जास्त सलग, सुसुत्र आणि स्पष्ट हवे. म्हणजेच माझे विचार सलग, सुसुत्र आणि स्पष्ट हवेत. आणि जसंजसं जास्त लिहू तसतसं विचार करण्याची पद्धतही परिपक्व होत जाते असं माझ्या लक्षात आलंय्‌. अर्थात विचार करण्याची योग्य पद्धत आणि योग्य विचार यांत बरेच अंतर आहे. मात्र योग्य विचारांपर्यंत पोचण्याची ही पहिली पायरी आहे असे म्हणता येईल. लिहण्यातला आनंद घ्यायला मी शिकतेय्‌. So Happy Writing to myself…